-
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Eron
Buyuk Britaniya va Rossiyaga qaramlikning kuchayishi XIX asr oxiri va XX asr boshlarida Eron dunyo sarmoyador davlatlarining yarimmustamlakasiga aylandi. Shoh tuzumi va mustamlakachilik zulmi xalq ahvolini yanada og‘irlashtirdi. Mamlakatda noroziliklar kuchaydi. Erondagi mustabid hokimiyat yirik yer egalari, viloyat hokimlari hamda urug‘larning xonlariga tayanardi. Eronda sanoatning burjualashuvi sust kechdi. Yer dehqonlarni ekspluatatsiya qilib kelayotgan mulkdorlar qo‘lida…
-
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Hindiston
Mustamlakachilik Hindiston bu davrda Buyuk Britaniya mustamlakasi edi. U Hindistonni vitseqirol boshchiligidagi amaldorlar va politsiya yordamida boshqarardi. Ingliz mustamlakachiligi sharoitida Hindistonda sarmoyadorlikka asoslangan mahalliy ishlab chiqarish tizimi yuzaga kela boshladi. Yirik sanoat korxonalari qurishga kirishildi. 1886-yilda to‘qimachilik sanoatida 95 ta fabrika bor edi. Konlar soni, temiryo‘l tarmoqlari ko‘paydi. Bu narsa xomashyo tayyorlash va tashishda muhim…
-
XX asr boshlarida Xitoyning ijtimoiy-iqtisodiy va siyosiy ahvoli
Ijtimoiy-iqtisodiy ahvoli XX asr boshlarida Xitoyda ijtimoiy ziddiyatlar kuchayib ketdi. Manchjurlarning Sin sulolasi hukmronligi inqirozga yuz tutdi. Shoshilinch ko‘rilgan islohot choralari jamiyat ahvolini tubdan yaxshilamadi. Xitoyda sanoat taraqqiyoti bilan unga to‘siqqa aylangan feodal yer mulkchiligiga xos qoloq ishlab chiqarish munosabatlari o‘rtasida ziddiyat chuqurlashdi. Omma orasida manchjurlar boshqaruviga qarshi harakat kuchaydi. Xitoy sanoati rivojlanishi ancha orqada…
-
XIX asrning oxirida Xitoy
Xitoyning yarimmustamlakaga aylantirilishi XIX asr oxirida Xitoy qoloq, yarimfeodal davlat edi. Yerning asosiy qismi zamindor boylar qo‘lida edi. Ko‘pchilik dehqonlar zamindorlardan yerni ijaraga olar, ijara haqini pul bilan yoki hosil hisobidan to‘lashardi. Yeri bor dehqonlar juda kam edi.Dehqonlar shaharga ish qidirib kelishardi. Lekin har doim ham ish topilmasdi.Chunki Xitoyda sanoat juda sekin taraqqiy etayotgandi. XIX…
-
XIX asrning oxiri va XX asr boshlarida Yaponiya
Tub o‘zgarishlar yo‘lida 1867-1868-yillarda Yaponiyada yuz bergan Meydzi islohoti Yaponiyada bozor munosabatlariga asoslangan jamiyat qurilishiga keng yo‘l ochdi. Endigi asosiy vazifa — yapon xalqining milliy an’analarini saqlab qolgan holda jamiyatni G‘arb modelida qayta qurish edi. Imperator Mutsixito ishlab chiqarish kuchlarining rivojiga to‘sqinlik qiluvchi qonun va tartiblarni bekor qildi. Yaponiya dunyoning barcha davlatlari uchun ochib qo‘yildi.…
-
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Bolqon davlatlari
Bolqon xalqlarining Turkiya tomonidan ezilishi XIX asrning 70-yillariga kelganda janubiy slavyanlarning ko‘pchiligi hamon chet el zulmi ostida ezilmoqda edi. Faqat Chernogoriya va Serbiya yerlarining bir qismigina mustaqil edi. Janubiy slavyanlar—bolgarlar, makedoniyaliklar, Bosniya va Gersegovina slavyanlari, serblarning talaygina qismi hamon turkiya hukmronligi ostida edi. Xorvatlar, slovenlar, g‘arbiy slavyanlar (chex, slovak, polyak) ning bir qismi ham Gabsburglar…
-
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Italiya
Italiyaning siyosiy tuzumi Fransiyaning Prussiya bilan urushda yengilishi Italiyani to‘la birlashtirish yo‘lidagi oxirgi to‘siqni bartaraf etishga imkon berdi. 1870-yilning 3-oktyabrida Fransiya qo‘shini himoyasida bo‘lgan italyan qo‘shini tomonidan egallangan Rim shahri Italiya qirolligi poytaxtiga aylantirildi. Papa hokimiyati Vatikan saroyi bilan cheklab qo‘yildi. Bungacha papa Piy IX Rim shahrining Italiyaga qo‘shilishiga qarshilik qilayotgan va uni Fransiya armiyasi…
-
Avstriya-Vengriya imperiyasining tashqi siyosati
Germaniya bilan yaqinlashuv Avstriya-Vengriya imperiyasi tashqi siyosatining markazida, asosan, Bolqon yarimoroli yotgan. Shuning uchun u Bolqonda egallab olgan slavyan xalqlari yerlarida mustahkam o‘rnashib olishga, Rossiyaning Bolqon yarimorolidagi ta’sirini keskin kamaytirishga jon-jahdi bilan harakat qilgan. Avstriya-Vengriyaning yakka o‘zi bu vazifaning uddasidan chiqolmasdi. Shuning uchun ham u Germaniya bilan yaqinlashdi. O‘z navbatida Germaniya ham bu yaqinlashuvdan manfaatdor…
-
XIX asr oxiri — XX asr boshlarida Avstriya-Vengriya imperiyasi
Siyosiy tuzum Avstriya-Vengriya imperiyasi 1867-yilda Avstriya va Vengriyaning hukmron tabaqalari o‘rtasidagi bitim asosida vujudga keldi. Imperiyaning Avstriya qirolligi tarkibiga Chexiya, Moraviya, Galitsiya va Bukovina, Vengriya tarkibiga esa Slovakiya, Xorvatiya va Transilvaniya kirgan. Shu yilning o‘zida imperiyaning yangi konstitutsiyasi qabul qilingan. Unga ko‘ra, imperiyaning umumiy hukmdori Avstriya imperatori bo‘lgan. Imperator Gabsburglar sulolasi vakili edi. Sulola imperiyani…
-
Rossiyada Davlat dumasining tashkil etilishi
Ijtimoiy harakatRossiya aholisining turmush darajasi G‘arbiy Yevropa davlatlariga nisbatan juda past edi. Bu hol mamlakatda chuqur iqtisodiy-siyosiy islohotlar o‘tkazilishini talab qilishga qodir konstitutsiyaviy muxolifatning yo‘qligi oqibati edi. Mavjud hukmron tuzum esa chuqur ijtimoiy islohotlarning ashaddiy dushmani edi. Korxonalarda ish vaqti o‘rta hisobda 12–14 soat davom etardi. Fabrikaga yollangan ishchi xo‘jayin do‘konidan mahsulotni nasiyaga olishga majbur…