-
Ilk o’rta asrlarda Xorazm, Xiyoniylar, Kidariylar davlati
Tayanch tushunchalar: afrig‘iylar, xioniylar, kidariylar. Xorazm davlatining tashkil topishiZaiflashib borayotgan Qang‘ davlatidan birinchi bo‘lib Xorazm ajralib chiqadi.Uni mahalliy afrig‘iylar sulolasiga mansub xorazmshohlar idora qila boshlaydi. Hozirgi Qoraqalpog‘istonning Ellikqal’a tumanidagi Tuproqqal’a shahar xarobasining o‘rnida III asr o‘rtalarida Xorazm davlatining poytaxti joylashgan. Afrig‘iylar – Xorazmda IV–X asrlarda hukmronlik qilgan xorazmshohlar sulolasi. Sulola asoschisi – Afrig‘. Burgut va…
-
Ijtimoiy-iqtisodiy o’zgarishlar
Tayanch tushunchalar: dehqon, kashovarz, kadivar, chokar. Ijtimoiy-iqtisodiy o‘zgarishlarZamonasining buyuk davlatlari bo‘lgan Qang‘ va Kushon podsholigi davrida Qadimgi Turon diyori yuksala boshlagan edi. Bu davrda mamlakat aholisining ijtimoiy-iqtisodiy, madaniy va siyosiy hayotida muhim o‘zgarishlar ro‘y berdi.Shaharlarning soni ko‘paydi va hududi kengaydi. Shaharlar ilk o‘rta asrlardan boshlab hunarmandchilik, savdo-sotiq va madaniy hayot markaziga aylangan. Vohalarda yirik sug‘orish…
-
Diyorimiz jahon sivilizatsiyasi beshiklaridan biri
Vatanimiz boy va qadimiy tarixga ega. Turon, Turkiston va Movarounnahr nomlari bilan shuhrat topgan mamlakatning va mehnati bilan uni obod etgan o‘zbek xalqining o‘tmishi g‘oyat qiziqarli va ibratlidir. Siz ushbu darslikda IV–XV asrlar davomida o‘lkamiz tarixida bo‘lib o‘tgan voqealar haqida bilib olasiz. Bu tarixiy bosqichda “o‘zbiy” va “o‘zbek” atamalari bilan ulug‘langan o‘zbek xalqi shakllandi. “O‘zbek”…
-
Muhim tarixiy sanalar
1492-yil 12-oktabr — Amerika qit’asi kashf etildi.1498-yil — Hind okeaniga boradigan dengiz yo‘li ochildi.XIV–XVII asrlar — Yevropada Uyg‘onish davri.1502-yil — Eronda Safaviylar sulolasi hukmronligi o‘rnatildi.1517-yil — Germaniyda reformatsiya boshlandi.1521-yil — Rusni yagona davlatga birlashtirish nihoyasiga yetkazildi.1626-yil —Hindistonda Boburiylar imperiyasiga asos solindi.1565-yil — Oprichnina joriy etildi.1588-yil — “Yengilmas armada”ning halokati.1600-yil — “Ost-Indiya” kompaniyasi tashkil etildi.1605-yil —…
-
Adabiyot va san’at
Adabiyot Bu davrning ko‘zga ko‘ringan ma’rifatchi yozuvchilardan biri – ingliz yozuvchisi Daniel Defo (1660–1731) edi. Uning “Robinzon Kruzoning hayoti va g‘aroyib sarguzashtlari” asari hamon sevib o‘qiladi. Shotlandiyalik dengizchi A.Selkrikning kimsasiz oroldagi 4 yilga yaqin sarguzashtlari yozuvchining qalamida 28 yillik g‘aroyib sarguzasht bayoniga aylangan. D.Defoning qahramoni Robinzon Kruzo ishbilarmon, mehnatsevar, o‘z kuchiga ishonuvchi insondir. Robinzon kimsasiz…
-
Ilm-fan taraqqiyoti
Aniq fanlar daholari XVII–XVIII asrlarning boshlarida aniq fanlar sohasida katta muvaffaqiyatlarga erishildi. Bu muvaffaqiyatlar, birinchi navbatda, ingliz olimi I.Nyuton (1642–1727) va nemis olimi G.V.Leybnis (1646–1716) nomlari bilan bog‘liq. I.Nyuton 14 yoshga kirganida fan uning asosiy mashg‘ulotiga aylandi. Uning fizika fani taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi butun olam tortishish, mexanik harakat va nurning tarqalish qonunlarini kashf etgani bilan…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Afrika xalqlari
Qit’adagi holatAholining katta qismi negroid irqiga mansub bo‘lgani uchun Afrika qit’asini qora qit’a deb ham atashadi. Afrika xalqlari XIX asrda ham ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida yashagan. Chunonchi, Efiopiya, Misr, Tunis, Marokash, Sudan va Madagaskar kabi davlatlarda feodal monarxiyalari qaror topgan bo‘lsa, ba’zilarida hamon ibtidoiy jamoa tuzumi saqlanib qolgan. Qabilalarning turmush tarziga ko‘chmanchilik xos edi. Ularning…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Eron
Davlat tuzumiEron XIX asrda ham mutlaq monarxiya davlati edi. Davlat hukmdori shoh cheklanmagan huquqqa ega bo‘lgan. Butun hokimiyat uning qo‘lida to‘plangan. Shoh huzurida maxfiy kengash tuzilgan bo‘lib, uning tarkibiga sadri a’zam, amin ad-davla, vazir, hakimboshi va shayxulislom kirardi. Davlat viloyatlarga bo‘lingan, ularni beklarbegi boshqarardi. Taxt vorisiga Ozarbayjon ham berilgan bo‘lib, uning qarorgohi Tabriz shahrida joylashgan…
-
JALOLIDDIN DAVONIY (1427-1502)
Davoniyning toʻla nomi Jaloliddin Muhammad Asad as-Siddiqiy al-Davoniy boʻlib, 1427-yilda Eronning Kazarun viloyatiga qarashli Davon qishlogʻida tugʻilgan. U yoshligidanoq ilm-fanga, ayniqsa, musulmon fiqhshunosligiga qiziqadi va boshlangʻich maktabni bitirgandan soʻng Sherozga kelib, madrasada yirik olimlar qoʻlida tahsil oladi. Keyinchalik u Sheroz shahrining qozisi etib tayinlanadi. Qozilikdan isteʼfoga chiqqandan soʻng madrasada mudarrislik qiladi. Keyinchalik yana oʻz qishlogʻiga…
-
HUSAYN BOYQARO (1438–1506)
Sulton Husayn Amir Temurning evarasi boʻlib, 1438-yil iyul (hijriy 842-yil muharram oyi)da Hirotning shimoli-sharqidagi Davlatxona saroyida dunyoga kelgan. Uning otasi Gʻiyosiddin Mansur Boyqaro Mirzoning uchinchi oʻgʻli edi. Boyqaro Mirzoning otasi esa Amir Temurning ikkinchi oʻgʻli Umar Shayx (1356–1394), onasi Feruzabegim esa ota tomonidan Amir Temurning katta qizi Oʻgi Begi xonimning oʻgʻli Sulton Husayn Mirzoning qizi…