-
Arab xalifaligi
Xalifalikning vujudga kelishiMuhammad (s.a.v.) vafotidan keyin uning yaqin safdoshi abu Bakr (632–634) xalifalikka (o‘rinbosar) saylanadi. Uning boshqaruvi davrida Arabiston yarimoroli aholisi islomni to‘liq qabul qildi. Keyingi xalifa Umar (634–644) islom dunyosida o‘zining saxiyligi, adolatparvarligi va din masalalarida qat’iyligi bilan shuhrat qozongan. Uning davrida arablar Falastin, Suriya, Misr va Liviyani, Eronning katta qismini istilo qilgan. Arab…
-
Arabiston ilk o’rta asrlarda
ArabistonArab qabilalari arabiston yarimoroli va unga tutash hududlarda yashagan. Ular somiy (semit) xalqlaridan bo‘lib, somiylarga arablardan tashqari: yahudiylar, ossuriylar, finikiyaliklar va oromiylar ham mansub bo‘lishgan. Bu xalqlar Qadimgi Sharqning mashhur davlatlari: Akkad, Bobil, Isroil podsholiklarini tashkil etgan. Ko‘chmanchi arablar – badaviy (sahroyi)lar tuyachilik, qo‘ychilik va yilqichilik bilan shug‘ullanib kelgan. Badaviylar cho‘l va yaylovlarda mol boqib,…
-
Yevropa xalqlari madaniyati
Franklar imperiyasida madaniyatBuyuk Karl o‘z davlatida yangi maorif tizimini yaratdi. Qirol farmoniga ko‘ra xalq maktablari joriy etiladi. Unga binoan, maktablar ibodatxonalar qoshida tashkil etilib, ruhoniylar oddiy xalq farzandlarini bepul o‘qitgan. Saroyda ham maktab tashkil etilib, unda Karlning yaqin do‘stlari, olimlar – saroy akademiyasi a’zolari saboq berishgan. Saroy akademiyasi antik davr mualliflari asarlarini o‘rganish, she’rlar bitish…
-
Qadimgi Misr
Qadimgi misrliklarning qo‘shnilari Misr janubdan Nubiya bilan chegaradosh bo‘lgan. Bu mamlakatga misrliklar Nil bo‘ylab oltin, qatron, fil suyagi, nodir navli yog‘ochlarni ayirboshlash uchun borgan. Misr g‘arbida, Liviya cho‘lida shu nomdagi mamlakat joylashgan edi. Sahro aholisi ko‘chmanchi chorvadorlar bo‘lgan. Quyi Misrdagi Memfis shahri orqali o‘tadigan yo‘l Sinay yarimoroliga olib borgan, bu yerda esa mis qazib olingan.…
-
Nil vodiysi va uning aholisi
Misr – Nil in’omi O‘zi bilan birga huzurbaxsh salqin havo va mo‘l-ko‘l hosilni olib kelguvchi sersuv Nil viqor bilan oqadi. Ulug‘vor daryo Afrikaning shimoli-sharqida sivilizatsiya vujudga kelishi uchun zamin yaratgan. Bir qancha shoxobchalarga bo‘linib oquvchi Nil daryosi borib-borib O‘rtayer dengiziga quyiladi. Nil daryosi quyilish joyini yunonlar delta deb atashgan. Chunki dengizga quyiluvchi shoxobchalarning to‘la-to‘kis manzarasi…
-
Sharqiy slavyanlar. Kiyev rusi
Sharqiy slavyanlar joylashuvi va ijtimoiy tuzumiSharqiy slavyan qabilalari: drevlyanlar, rodimichlar, tiverlar, dregovichlar, vyatichlar, sevoryanlar va hokazolar ilk o‘rta asrlarda Dnepr daryosi havzasida yashagan. Keyinchalik aynan shu qabilalar birlashuvidan Kiyev Rusi davlati vujudga kelgan. Arxeologlar slavyanlarning dehqonchilik va chorvachilik bilan shug‘ullanganliklarini qazishmalardan topilgan mehnat qurollari, kulolchilik buyumlari, jez va kumushdan yasalgan zeb-ziynatlar orqali aniqlashgan. Vizantiyada VIII…
-
Slavyanlar va ularda davlatning tashkil topishi
SlavyanlarYozma manbalarda vizantiyalik tarixchilar tomonidan «slavyanlar» atamasi VI asrdan boshlab ishlatilgan. Lekin slavyan qabilalari yunon-rim tarixchilari asarlarida, germanlar bilan bir paytda, miloddan avvalgi II–I asrlarda tilga olinadi. VI–VII asrlarga kelib, slavyanlar g‘arbda Elba daryosidan, sharqda Visla daryosiga qadar, shimolda Boltiq dengizidan, janubda Dunay daryosiga qadar cho‘zilgan hududlarda yashagan. Keyingi asrlarda ular uch guruhga: g‘arbiy, janubiy…
-
Vizantiya: G’arb va Sharq orasida
Imperiyaning tashkil topishiVizantiya – Rim imperiyasi vorisi bo‘lib, imperiyaning sharqiy hududlarida vujudga kelgani uchun u Sharqiy Rim imperiyasi deb ham ataladi. Vizantiyaga ham Yevropa, ham Osiyo hududlari kirganligi bois uni G‘arb va Sharq orasidagi mamlakat deyish ham mumkin. Ma’lumki, Imperator Feodosiyning o‘g‘illari 395-yilda Rim imperiyasini ikki mustaqil davlatga: G‘arbiy Rim imperiyasi (poytaxti Rim) va Sharqiy…
-
Temir davriga o‘tishda O‘rta Osiyoning rivojlanishi
Temirdan foydalanish Odamlar mis va bronzaga ishlov bergan davrlardan ko‘p asrlar o‘tib, temirdan mehnat qurollari yasash imkoniyati paydo bo‘ldi. Bu jarayon ancha sermashaqqat bo‘lgan, negaki temir misdan ko‘ra ancha yuqori haroratda (1500°C) eriydi. Ammo temir mis va bronzaga nisbatan qattiqroq edi. Temirdan birinchi bo‘lib Kichik Osiyodagi xettlar (mil. avv. XIV–XIII asrlar), so‘ngra qo‘shni mintaqalardagi (Mesopotamiya,…
-
Eneolit va bronza davri
Metall davrining asosiy xususiyatlari Neolit davrining oxirida odamlar misdan mehnat qurollari yasay boshlashdi.Misdan yasalgan mehnat qurollarining qurollar bilan ishlatilish davri eneolit – mis-tosh asri deb ataladi. Bu davr mil.avv. 4–3- ming yillikning o‘rtalariga to‘g‘ri keladi. Metallurgiya rivoji kishilarning moddiy va ma’naviy madaniyatiga katta ta’sir ko‘rsatdi. Mil. avv. 4-ming yillikda Qadimgi Sharqda ilk shaharlar va davlatlar…