-
Muhim tarixiy sanalar
III asr – Xitoyning Xan imperiyasi o‘rnida Vey, Shu va U davlatlarining tashkil topishi320-340-yillar – Hindistonda Chandragupta I hukmronlik qilgan yillar.395-yil – Rim imperiyasining G‘arbiy va Sharqiy Rim imperiyalariga bo‘linishi.IV–VI asrlar – xalqlarning Buyuk ko‘chishlari davri.VI asrning boshi – Amvrosiy Avrelian brittlarni birlashtirib, anglsakslarga qarshilik ko‘rsata boshlaydi.407-yil – Rim legionlari Britaniyani tashlab, Italiyaga qaytadi.476-yil –…
-
Xitoy
Iqtisodiy taraqqiyotSun sulolasining (960–1279) hokimiyatga kelishi bilan xitoyda uzoq davom etgan siyosiy tarqoqlik va o‘zaro urushlarga chek qo‘yildi. Natijada mamlakat xo‘jaligining yuksalishiga zamin yaratildi. X asrdan suvni nisbatan baland joylarga chiqaruvchi moslamalardan keng foydalana boshlandi. Chig‘irdan foydalanish ekin maydonlarini ko‘paytirish imkonini bergan. Suv tegirmonlari yordamida sholini tozalash, moy olish, un chiqarish tobora keng qo‘llana boshlangan.…
-
Keyingi salib yurishlari
Salibchilarning Konstantinopolga kirib kelishi. Ammo mahalliy yunonlarning mardonavor qarshiligi tufayli lotinlar Vizantiya yerlarini to‘liq bo‘ysundira olmaydi. Lotin imperiyasining o‘zi ham tez orada bir necha mayda knyazliklarga bo‘linib ketadi. Vizantiyaning tiklanishiVizantiyaliklarning lotinlarni tez orada haydab yuborishga bo‘lgan umidlari zoye ketmagan. Bo‘ysundirilgan aholi salibchilarni yoqtirmaganб lotinlar esa o‘zaro kelisha olishmagan. Kunlardan birida nikeyaliklar harbiy bo‘linmasi lotinlarni «qo‘rqitish»…
-
Moʻg‘ullar davlati
Ijtimoiy tuzum Mo‘g‘ul qabilalari qadimdan Janubiy Sibir, Manchjuriya va Mo‘g‘uliston hududlarida yashab kelgan. Ularning ko‘pchiligi ko‘chmanchi chorvachilik bilan shug‘ullangan, o‘rmonda yashagan ayrim urug‘lar ovchilik va baliqchilik bilan kun kechirgan. Mo‘g‘ullar hayotida qadimgi udumlar, diniy tasavvurlarida esa ajdodlar ruhiga sig‘inish, shomonlik e’tiqodlari yaxshi saqlanib qolgan. Mo‘g‘ullar hayotidan. (36-id-105 p 125). Lekin XII asrning ikkinchi yarmidan boshlab…
-
Qadimgi Rim madaniyati
Rimliklarning turmush tarzi Qadimgi zamonlarda rimlik zodagonlar bo‘lmish patritsiylar bir qavatli oddiy uylarda yashardi, xo‘jalikda qullar ham unchalik ko‘p emasdi. Vaqt o‘tib rimliklar turmushida keskin o‘zgarishlar ro‘y berdi. Badavlat kishilar yashaydigan tepaliklar bag‘rida tomosha bog‘lar va chorbog‘lar ko‘p, havosi esa pastlikdagi joylarga qaraganda ancha toza bo‘lgan. Imperatorning yaqin kishilari muhtasham koshonalarga egalik qilar edi. Oddiy…
-
Rim imperiyasining qulashi va zavolga yuz tutishi
Imperiyaning qulashi Imperator Trayan davridan so‘ng rimliklar yirik bosqinchilik urushlarini olib borolmagan. Milodiy III asrda Rim imperiyasining kuch-qudrati zaiflasha boshladi. Imperatorni endilikda armiya saylar, armiyaning o‘zida ham turli guruhlar o‘rtasida kurash borar edi. Ayni paytda imperiya chegaralarining shimoli-g‘arbiy tarafidan jangovar qabilalar paydo bo‘ldi. Rimliklar ularga “varvarlar” degan laqab bergan, ya’ni rimliklarga nisbatan madaniy rivojlanish jihatidan…
-
Rim respublikasining qulashi
Sabablari Qullar qo‘zg‘olonlari quldorlarni qattiq qo‘rquvga solib qo‘ydi. Quldorlar qarshisida kuchli hokimiyat bo‘lmish harbiy diktatura o‘rnatilishi zarurligi to‘g‘risidagi masala ko‘ndalang turar edi. Senatorlar va kam sonli mansabdor shaxslar ulkan davlatni risoladagidek boshqarishni ta’minlay olmas edi. Mil. avv. I asrda muntazam yollanma qo‘shinlarga tayanuvchi harbiy boshliqlar real kuchga aylandi. Yollanma askarlarni Rimning harbiy kuch-qudrati va davlatning…
-
Qullar va gladiatorlar
Rimda quldorlik Zafarli yurishlar natijasida Rimda qullar soni nihoyatda ko‘payib ketdi.Erkin rimliklar tasavvuricha, qul butunlay quldorning ixtiyorida bo‘lgan bir buyumdek edi. Qullarning qadri bo‘lmagan, chunki ular judayam arzon turardi. Rim davlatidagi qullarda mehnatdan manfaatdorlik hissi mutlaqo bo‘lmagan. Ularga haq to‘lanmas edi. Shuning uchun qullar mumkin qadar kamroq va yomonroq ishlardi. Bora-bora qullar mehnati unumdorligi kamayib…
-
O‘rtayer dengizida hukmronlik uchun kurash
Rim armiyasi Rimning kuchli qo‘shini tashqi dushmanlardan himoyalanish va qo‘shni mamlakatlarning yerlarini bosib olish uchun zarur edi. Dastlab qo‘shinga yer-mulkka ega bo‘lgan rimliklar olingan. Keyinchalik qo‘shin doimiy harbiy kuchga aylangan. Armiyada 17 yoshga yetgan erkak fuqarolar xizmat qila olgan. 80 kishidan iborat jangchilar guruhi senturiyalar deb yuritilgan. Bir necha senturiyalar kogortani, 10 ta kogorta legionni…
-
Rim respublikasining hayoti
Shaharlardagi hayot Davlatning hududi kengayib borgani sayin shaharlar ham ko‘paydi. Rim shaharlari oldindan puxta ishlangan reja asosida barpo etilgan. Shaharlarda ko‘plab chiroyli jamoat va turar joy binolari, ibodatxonalar, hammomlar, savdo rastalari va dorixonalar bo‘lgan. Ko‘pchilik odamlar 2–3 qavatli binolarda istiqomat qilgan. Badavlat odamlar esa o‘zlariga koshona qurib olar edi. Bunday uylarda markaziy isitish tizimi mavjud…