-
Angliyada fuqarolar urushi va uning oqibatlari
Fuqarolar urushining boshlanishiAngliyada 1642-yilning yozida fuqarolar urushi boshlandi. Urush burjuaziya boshchiligidagi yangi tuzum tarafdorlari bilan qirol va katta yer-mulk egalari o‘rtasida bo‘lib o‘tdi. Burjuaziya qo‘lida bo‘lgan parlament bilan Shotlandiya o‘rtasida ittifoq tuzildi. Ikki tomonning birlashgan kuchi qirol qo‘shini ustidan g‘alaba qozondi. G‘alabada parlament qo‘shinining rahbari Oliver Kromvelning qo‘mondonlik mahorati katta rol o‘ynadi. Ayni paytda parlament…
-
BXSR va XXSRda qizil armiyaga qarshi kurash
BXSR hududida qizil armiyaga qarshi kurash va xalq qo‘zg‘olonlarining boshlanishi Qizil armiyaning Buxoro va Xorazm mamlakatlari hududlariga tajovuzkorona bostirib kirishi davomida qilgan talonchiliklari, zo‘rliklari, qon to‘kishlari ommaviy noroziliklarni keltirib chiqargan asosiy sabablardan bo‘ldi.Buxoro va Xorazm aholisi o‘z mamlakatlariga bostirib kirgan bosqinchi qizil armiya askarlariga qarshi milliy ozodlik kurashiga qo‘zg‘aldi. Bu hududlarda vatanparvarlar harakati kengayib, keng…
-
Angliyada burjua inqilobining boshlanishi
Angliya inqilob arafasidaXVI asr Angliya uchun muvaffaqiyatli yakunlandi. Angliyaning qudratli dengiz davlatiga aylangani chet el mamlakatlari bilan savdo-sotiq ishlarini tobora kengaytirib yubordi. London tashqi savdoda monopol huquqni qo‘lga kiritdi.Natijada shaharda badavlat savdogarlar guruhi vujudga keldi. Ichki savdo ham rivojlandi. 1600-yilda Londonda birja ochildi. Qishloq xo‘jaligida ham bozor munosabatlarining qaror topishi tezlashdi. Bu omillarning barchasi katta…
-
Ilm-fan taraqqiyoti
Tabiiy fanlar sohasidagi buyuk o‘zgarishlarXVI–XVII asrlarda ilm-fan taraqqiyotida katta yutuqlarga erishildi. Bu davrda fizika va astronomiya fanlari taraqqiyotiga ulkan hissa qo‘shgan buyuk olimlar Nikolay Kopernik (1473–1543), Jordano Bruno (1548–1600) va Galileo Galiley (1564–1642)lar yashab ijod qildi. N.Kopernik ish ustida. Nikolay Kopernik o‘z davri uchun har tomonlama chuqur bilim oldi. Krakov (Polsha) va Italiya universitetlarida o‘qidi.…
-
Xiva xonligidagi ahvol hamda xon hokimiyatining ag‘darilishi. XX ASRning tuzilishi va turli islohotlar
Xiva xonligidagi siyosiy vaziyat va Yosh xivaliklar faoliyati 1917-yil boshlarida Rossiya markazida yuz bergan voqealar Xiva xonligiga ham o‘z ta’sirini o‘tkazmasdan qolmadi. 1917-yil 5-aprelda Xiva xoni Asfandiyorxon (1910–1918) Yosh xivaliklar partiyasining islohot to‘g‘risidagi manifestiga imzo chekdi. Yosh xivaliklar partiyasi 1914-yil tashkil topgan edi. Manifestda yangi usul maktablari ochilishi, mamlakatda temiryo‘l, pochta, telegraf barpo etilishi zarurligi,…
-
Buxoro amirligida islohotlar uchun kurash hamda qizil armiya tomonidan amir hokimiyatining ag‘darilishi. BXSRning tashkil topishi va faoliyati
Buxoro amirligidagi ahvol va Yosh buxoroliklar faoliyati Rossiyada podsho hokimiyatining ag‘darilishi Buxoro amirligida ham ba’zi o‘zgarishlarni keltirib chiqardi. Buxoro hukmdori Amir Sayid Olimxon (1881–1944) e’tirof etishicha, Muvaqqat hukumat Buxoro davlatining mustaqilligini tan olgan. Amir hukumati Afg‘oniston va boshqa davlatlar bilan aloqalar o‘rnatgan. Rossiya–Buxoro munosabatlarida ham o‘zgarishlar yuz bergan. Buxoroda ish olib borgan Rossiya imperiyasining siyosiy…
-
Turkiston ASSRda sovet hokimiyatiga qarshi qurolli harakatlar
Turkistonda sovet rejimiga qarshi qurolli harakatning boshlanishi. Turkiston mintaqasida bolsheviklar hukmronligidagi sovet rejimiga qarshi istiqlolchilik harakati 1918-yil fevral oyining so‘nggi o‘n kunligida dastlab Qo‘qon atroflarida boshlandi. Dastlabki guruhlarning tuzilishi Qo‘qon atrofidagi Bachqir qishlog‘idan bo‘lgan Kichik Ergash (1885 – 1918) va Katta Ergash (1882–1921) kabi qo‘rboshilarning nomlari bilan bog‘liqdir. 27-fevralda bolsheviklarning harbiy kuchlariga qarshi bo‘lgan janglarning…
-
Turkiston o‘lkasida sovet hokimiyati boshqaruv tizimining tuzilishi va iqtisodiyot sohasidagi o‘zgarishlar
Bolsheviklarning o‘lkada yuritgan siyosati hamda Turkiston ASSR va Turkiston Kompartiyasining tashkil topishi Bolsheviklar va so‘l eserlar musulmon aholining o‘lkani boshqarishga bo‘lgan qonuniy huquqini inkor qilib, hokimiyat to‘g‘risidagi masalani kelishib hal qilish imkoniyatini yo‘qqa chiqardi va shu bilan Turkiston siyosiy hayotida milliy va demokratik kuchlarning kelgusida muxolifatga o‘tishini oldindan muqarrar qilib qo‘ydi. Markazdagi bolsheviklar rahbarlik qilgan…
-
Turkiston Muxtoriyati – tub yerli xalqlar davlatchiligi tarixida yangi bosqich
Turkiston Muxtoriyati hukumatining tashkil topishi va faoliyati 1917-yil 26–28-noyabrda Qo‘qon shahrida Butun Turkiston o‘lka musulmonlarining favqulodda IV qurultoyi bo‘lib o‘tdi. Turkistonni boshqarish shakli to‘g‘risidagi masala qurultoyning diqqat markazida turdi. Bu masala muhokamasida so‘zga chiqqanlarning ko‘pchiligi Turkistonning muxtor respublika deb e’lon qilinishi o‘lka aholisining ijtimoiy maqsadlaridan kelib chiqqani va unga mos tushishini uqtirdi. Muxtoriyat va mustaqillik…
-
Turkistonda sovet hokimiyatining majburiy tarzda o‘rnatilishi hamda bolsheviklar diktaturasi
Rossiyadagi Oktyabr to‘ntarishi hamda uning Turkiston o‘lkasiga ta’siri 1917-yil avgust oxiri – sentyabr boshlarida bolsheviklar Petrograd va Moskva Sovetlarida ko‘pchilikni egalladi hamda hokimiyatni bosib olish uchun qurolli to‘ntarishga tayyorgarlik ko‘rdi. 24-oktyabrdan 25-oktyabrga o‘tar kechasi qurollangan ishchilar, Petrograd garnizonining soldatlari va Boltiq flotining matroslari Qishki saroyga bostirib kirdi va majlis o‘tkazayotgan Muvaqqat hukumat a’zolarini qamoqqa oldi.…