-
Yevropada oʻrta asr shaharlari
Xo‘jalik taraqqiyotiYevropada X–XI asrlarda ishlab chiqarish yuksalgan. Bu, eng avvalo, hunarmandchilikda kuzatiladi. Mehnat qurollarining takomillashuvi, ustalar mahoratining oshishi hunarmandchilikni dehqonchilikdan alohida sohaga aylantiradi. Dehqonchilikda ikki dalali almashlab ekish o‘rnini uch dalali almashlab ekish egallaydi. Unda ekinzor uchga bo‘linib, birinchi qismiga kuzgi, ikkinchisiga bahorgi g‘alla ekilsa, uchinchi maydon shudgor holida qoldirilib, yerga dam berilgan. Bu usulda…
-
Osiyo mamlakatlarining madaniyati
Islom madaniyati va O‘rta OsiyoArab xalifaligi tomonidan istilo etilgan mamlakatlarda yangi – arab sivilizatsiyasi vujudga keldi. Uning paydo bo‘lishida islom dinining ahamiyati nihoyatda katta.G‘arbiy Osiyoning qadimgi yuksak madaniyatli o‘lkalariga kelgan arablar dastlab yunonlar, yahudiylar, suriyaliklar, forslar, sug‘diylarga nisbatan qoloq edi. Ammo ushbu xalqlar madaniyatini o‘zlarida singdirib, yanada yuksakroq madaniyatning vujudga kelishiga sharoit yaratdi. Xususan, xalifa…
-
Xitoy (IV-V asrlarda)
Xitoyning birlashishiXan quldorlik imperiyasi III asrda inqirozga uchrab, uning o‘rnida 3 ta mustaqil: Vey, Shu va U davlatlari vujudga keladi. Shu paytdan xitoyda yerga egalik munosabatlari shakllana boshlaydi. VI asrning ikkinchi yarmida Turk xoqonligining hujumi xavfi xitoyning birlashuviga turtki bo‘lgan. Mamlakatni cheklanmagan hokimiyatga ega bo‘lgan Suy sulolasi (589–618) vakili boshqargan. Uning ixtiyorida kuchli qo‘shindan tashqari…
-
Hindiston
Mamlakatdagi ichki vaziyatKushonlar imperiyasining inqirozidan so‘ng, Hindistonda hokimiyatni egallagan Chandragupta I (320–340) guptalar sulolasiga asos soladi. Guptalar davlatining poytaxti Pataliputra shahri bo‘lgan. IV asrning so‘ngida – guptalar imperiyasi gullab-yashnaydi. Ayni shu paytdan boshlab Hindistonda yer egaligi munosabatlari vujudga keladi. Hukmdorlar o‘z yaqinlari – amaldorlari, harbiy boshliqlariga yer-mulklar in’om etgan. Natijada yirik yer egalari tabaqasi shakllanadi.…
-
Arab xalifaligi
Xalifalikning vujudga kelishiMuhammad (s.a.v.) vafotidan keyin uning yaqin safdoshi abu Bakr (632–634) xalifalikka (o‘rinbosar) saylanadi. Uning boshqaruvi davrida Arabiston yarimoroli aholisi islomni to‘liq qabul qildi. Keyingi xalifa Umar (634–644) islom dunyosida o‘zining saxiyligi, adolatparvarligi va din masalalarida qat’iyligi bilan shuhrat qozongan. Uning davrida arablar Falastin, Suriya, Misr va Liviyani, Eronning katta qismini istilo qilgan. Arab…
-
Arabiston ilk o’rta asrlarda
ArabistonArab qabilalari arabiston yarimoroli va unga tutash hududlarda yashagan. Ular somiy (semit) xalqlaridan bo‘lib, somiylarga arablardan tashqari: yahudiylar, ossuriylar, finikiyaliklar va oromiylar ham mansub bo‘lishgan. Bu xalqlar Qadimgi Sharqning mashhur davlatlari: Akkad, Bobil, Isroil podsholiklarini tashkil etgan. Ko‘chmanchi arablar – badaviy (sahroyi)lar tuyachilik, qo‘ychilik va yilqichilik bilan shug‘ullanib kelgan. Badaviylar cho‘l va yaylovlarda mol boqib,…
-
Yevropa xalqlari madaniyati
Franklar imperiyasida madaniyatBuyuk Karl o‘z davlatida yangi maorif tizimini yaratdi. Qirol farmoniga ko‘ra xalq maktablari joriy etiladi. Unga binoan, maktablar ibodatxonalar qoshida tashkil etilib, ruhoniylar oddiy xalq farzandlarini bepul o‘qitgan. Saroyda ham maktab tashkil etilib, unda Karlning yaqin do‘stlari, olimlar – saroy akademiyasi a’zolari saboq berishgan. Saroy akademiyasi antik davr mualliflari asarlarini o‘rganish, she’rlar bitish…
-
Sharqiy slavyanlar. Kiyev rusi
Sharqiy slavyanlar joylashuvi va ijtimoiy tuzumiSharqiy slavyan qabilalari: drevlyanlar, rodimichlar, tiverlar, dregovichlar, vyatichlar, sevoryanlar va hokazolar ilk o‘rta asrlarda Dnepr daryosi havzasida yashagan. Keyinchalik aynan shu qabilalar birlashuvidan Kiyev Rusi davlati vujudga kelgan. Arxeologlar slavyanlarning dehqonchilik va chorvachilik bilan shug‘ullanganliklarini qazishmalardan topilgan mehnat qurollari, kulolchilik buyumlari, jez va kumushdan yasalgan zeb-ziynatlar orqali aniqlashgan. Vizantiyada VIII…
-
Slavyanlar va ularda davlatning tashkil topishi
SlavyanlarYozma manbalarda vizantiyalik tarixchilar tomonidan «slavyanlar» atamasi VI asrdan boshlab ishlatilgan. Lekin slavyan qabilalari yunon-rim tarixchilari asarlarida, germanlar bilan bir paytda, miloddan avvalgi II–I asrlarda tilga olinadi. VI–VII asrlarga kelib, slavyanlar g‘arbda Elba daryosidan, sharqda Visla daryosiga qadar, shimolda Boltiq dengizidan, janubda Dunay daryosiga qadar cho‘zilgan hududlarda yashagan. Keyingi asrlarda ular uch guruhga: g‘arbiy, janubiy…
-
Vizantiya: G’arb va Sharq orasida
Imperiyaning tashkil topishiVizantiya – Rim imperiyasi vorisi bo‘lib, imperiyaning sharqiy hududlarida vujudga kelgani uchun u Sharqiy Rim imperiyasi deb ham ataladi. Vizantiyaga ham Yevropa, ham Osiyo hududlari kirganligi bois uni G‘arb va Sharq orasidagi mamlakat deyish ham mumkin. Ma’lumki, Imperator Feodosiyning o‘g‘illari 395-yilda Rim imperiyasini ikki mustaqil davlatga: G‘arbiy Rim imperiyasi (poytaxti Rim) va Sharqiy…