Eng ko‘p mustamlakaga ega davlatBuyuk Britaniyaning iqtisodiy taraqqiyoti AQSH va Germaniyaga nisbatan pasayayotgan bo‘lsa-da, harbiy jihatdan hamon dunyoning eng qudratli davlati bo‘lib qolayotgandi. Qudratli harbiy dengiz floti Buyuk Britaniyani dengizda tanho hukmron davlatga aylantirgandi. Shu qudrat tufayli Buyuk Britaniya XIX asrdan boshlab dunyoning barcha qit’alarida juda katta hududlarni bosib oldi va ularni o‘z mustamlakasiga aylantirdi.…

Irlandiya muammosi Buyuk Britaniya ichki siyosatidagi keskin muammolardan biri — Irlandiya muammosi edi. Irlandiyaning ijaraga yer olib kun ko‘ruvchi dehqonlari nihoyatda muhtojlikda yashashardi. Chunki yerlarni Britaniya lendlordlari o‘zlariniki qilib olgandi. Ko‘pchilik irlandiyaliklar tirikchilik ko‘yida Amerikaga ko‘chib ketdi.Ochlik, o‘lim va ko‘chib ketish natijasida aholi soni kamayib ketdi. 1875-yilda Buyuk Britaniyaning parlamenti deputati, olsterlik protestant, yer egasi…

Mamlakat siyosiy tuzumi Buyuk Britaniya bu davrda ham konstitutsiyaviy monarxiya edi. Biroq Germaniyadan farqli o‘laroq, bu davlatda qirol hokimiyati asosiy rol o‘ynamasdi. Buyuk Britaniya qirollari davlat boshlig‘i edi xolos. Ular davlatni amalda boshqarishmagan. Davlatning ichki va tashqi siyosatini boshqarish parlament tuzadigan hukumat qo‘lida edi. Buyuk Britaniyada qaysi partiya parlament saylovida g‘olib chiqsa, shu partiya hukumat…

Dunyoni qayta bo‘lishga da’vogarlik Buyuk Britaniya va Fransiya juda katta mustamlakalarga ega bo‘lgan holda Germaniya bunday mustamlakalarga ega emasdi. Germaniya hukmron doiralari ʻʻquyoshning hammaning yelkasiga birday nur sochishiʼʼ talabi bilan chiqishdi. Bismark Germaniyaning xalqaro maydondagi ta’sirini kuchaytirishni o‘z oldiga vazifa qilib qo‘ydi. Yangidan tashkil etilgan fransuz qo‘shinini qasos oluvchi qo‘shin, deb hisoblay boshladi. Shu tufayli…

Ichki siyosat German hukumati ichki siyosatda Germaniyani prusslashtirish masalasiga alohida e’tibor berdi. Imperiya konstitutsiyasida Prussiya qirollarigina Germaniya imperatori bo‘la olishining qayd etilgani buning yorqin dalili edi. Polsha va Fransiyaning Germaniyaga o‘tgan hududlarida ham prusslashtirish siyosati yuritildi. Polyak tilida o‘qitiladigan maktablar yopib qo‘yildi. Bunga javoban 1906-yilda 100 mingdan ortiq polyak bolalari maktabga borishdan bosh tortdi. Bismark…

Germaniyani birlashtirishning tugallanishi Yuqorida aytilganidek, Fransiya-Prussiya urushi davom etayotgan bir paytda, ya’ni 1871-yilning 18-yanvarida barcha german davlatlarining monarxlari Versalda to‘planib, Prussiya qiroli Vilgelm I ni Germaniya imperatori deb e’lon qilishdi. Bu Germaniyaning ikkinchi marta imperiya deb e’lon qilinishi edi. (Eslang: Germaniya qachon 1-marta imperiya deb e’lon qilingandi?) Shunday qilib butun Germaniya hududining 2/3 qismida joylashgan,…

Mamlakatning xalqaro ahvoliXIX asrning 70-yillaridan boshlab, Fransiyaning xalqaro maydondagi ahvoli zaiflashdi. Prussiya bilan bo‘lgan urushdagi qaqshatqich mag‘lubiyatdan so‘ng Fransiyaning kontinental Yevropadagi yetakchi davlat mavqeyi yo‘qqa chiqdi. Endi Fransiya Germaniya hujumidan xavfsirab yashaydigan davlatga aylandi. Ayniqsa, 1879-yilda Germaniya va Avstriya-Vengriya o‘rtasida tuzilgan ittifoqchilik shartnomasi Fransiyaning xalqaro mavqeyini yanada yomonlashtirib yubordi. Shunday bo‘lsa-da, Fransiya boshqa buyuk davlatlar…

Uchinchi Respublika ichki siyosati Respublika hukumati ichki siyosatda bir qator muhim tadbirlarni amalga oshirdi. Chunonchi, 1881-1882-yilarda ta’lim to‘g‘risida qonun qabul qilindi. Unga ko‘ra, maktab cherkovdan ajratildi. Ta’limning dunyoviyligi ta’minlandi. 13 yoshgacha bo‘lgan bolalar uchun majburiy bepul ta’lim joriy etildi. Maktablarda ta’lim maxsus davlat dasturlari asosida olib boriladigan bo‘ldi. Oliy pedagogik bilim yurtlarida o‘qituvchi kadrlar tayyorlash…

Iqtisodiy ahvol XIX asr so‘nggi choragida Fransiyaning iqtisodiy taraqqiyoti sekinlashdi. Chunonchi, dunyoda sanoat ishlab chiqarish hajmi bo‘yicha ikkinchi o‘rindan to‘rtinchi o‘ringa tushib qoldi. Xo‘sh, Fransiya iqtisodiy taraqqiyoti sekinlashuvining asosiy sabablari nimalardan iborat edi? Avvalo, Fransiyaning hamon mayda tovar ishlab chiqaruvchilar davlati bo‘lib qolayotgani import hajmining eksportdan ortiq bo‘lishiga olib kelgan. Bu esa o‘z navbatida ichki…

4-sentyabr inqilobi Mag‘lubiyat haqidagi xabarni eshitgan Parij aholisi 3-sentyabr kuni qo‘zg‘olon ko‘tardi. Ular Respublika e’lon qilinishini va Vatanni himoya qilishni talab qildi. Xalq talabi bilan 4-sentyabr kuni Fransiyaning qonun chiqaruvchi Korpusi imperator ag‘darilganini e’lon qilishga majbur bo‘ldi. Ayni paytda Fransiya Respublika deb e’lon qilindi. Bu mamlakat tarixidagi Uchinchi Respublika edi. (Fransiyada 1- va 2- Respublikalar…