-
Yevropada XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda ijtimoiy-siyosiy ta’limotlar
XVIII–XIX asrlarda G‘arbiy Yevropa va Amerikada inqilobiy o‘zgarishlar yuz berdi. Bir qator mamlakatlarida feodal tartiblarni bekor qilgan bu inqiloblar mehnatkashlarga haqiqiy erkinlik olib kelmadi. Yollanma ishchilar hayotining katta qismi ishlab chiqarishda yoki ish izlab o‘tardi. Bolalar yosh paytidan bir xil, og‘ir mehnatga ko‘nikishardi. Mehnat sharoiti va uning xarakteri ishchilarning hayot tarzini va iste’molning darajasini belgilardi.…
-
Muhim tarixiy sanalar
1492-yil 12-oktabr — Amerika qit’asi kashf etildi.1498-yil — Hind okeaniga boradigan dengiz yo‘li ochildi.XIV–XVII asrlar — Yevropada Uyg‘onish davri.1502-yil — Eronda Safaviylar sulolasi hukmronligi o‘rnatildi.1517-yil — Germaniyda reformatsiya boshlandi.1521-yil — Rusni yagona davlatga birlashtirish nihoyasiga yetkazildi.1626-yil —Hindistonda Boburiylar imperiyasiga asos solindi.1565-yil — Oprichnina joriy etildi.1588-yil — “Yengilmas armada”ning halokati.1600-yil — “Ost-Indiya” kompaniyasi tashkil etildi.1605-yil —…
-
Muhim tarixiy sanalar
1492-yil 12-oktabr — Amerika qit’asi kashf etildi.1498-yil — Hind okeaniga boradigan dengiz yo‘li ochildi.XIV–XVII asrlar — Yevropada Uyg‘onish davri.1502-yil — Eronda Safaviylar sulolasi hukmronligi o‘rnatildi.1517-yil — Germaniyda reformatsiya boshlandi.1521-yil — Rusni yagona davlatga birlashtirish nihoyasiga yetkazildi.1626-yil —Hindistonda Boburiylar imperiyasiga asos solindi.1565-yil — Oprichnina joriy etildi.1588-yil — “Yengilmas armada”ning halokati.1600-yil — “Ost-Indiya” kompaniyasi tashkil etildi.1605-yil —…
-
Adabiyot va san’at
Adabiyot Bu davrning ko‘zga ko‘ringan ma’rifatchi yozuvchilardan biri – ingliz yozuvchisi Daniel Defo (1660–1731) edi. Uning “Robinzon Kruzoning hayoti va g‘aroyib sarguzashtlari” asari hamon sevib o‘qiladi. Shotlandiyalik dengizchi A.Selkrikning kimsasiz oroldagi 4 yilga yaqin sarguzashtlari yozuvchining qalamida 28 yillik g‘aroyib sarguzasht bayoniga aylangan. D.Defoning qahramoni Robinzon Kruzo ishbilarmon, mehnatsevar, o‘z kuchiga ishonuvchi insondir. Robinzon kimsasiz…
-
Ilm-fan taraqqiyoti
Aniq fanlar daholari XVII–XVIII asrlarning boshlarida aniq fanlar sohasida katta muvaffaqiyatlarga erishildi. Bu muvaffaqiyatlar, birinchi navbatda, ingliz olimi I.Nyuton (1642–1727) va nemis olimi G.V.Leybnis (1646–1716) nomlari bilan bog‘liq. I.Nyuton 14 yoshga kirganida fan uning asosiy mashg‘ulotiga aylandi. Uning fizika fani taraqqiyotiga qo‘shgan hissasi butun olam tortishish, mexanik harakat va nurning tarqalish qonunlarini kashf etgani bilan…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Afrika xalqlari
Qit’adagi holatAholining katta qismi negroid irqiga mansub bo‘lgani uchun Afrika qit’asini qora qit’a deb ham atashadi. Afrika xalqlari XIX asrda ham ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida yashagan. Chunonchi, Efiopiya, Misr, Tunis, Marokash, Sudan va Madagaskar kabi davlatlarda feodal monarxiyalari qaror topgan bo‘lsa, ba’zilarida hamon ibtidoiy jamoa tuzumi saqlanib qolgan. Qabilalarning turmush tarziga ko‘chmanchilik xos edi. Ularning…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Eron
Davlat tuzumiEron XIX asrda ham mutlaq monarxiya davlati edi. Davlat hukmdori shoh cheklanmagan huquqqa ega bo‘lgan. Butun hokimiyat uning qo‘lida to‘plangan. Shoh huzurida maxfiy kengash tuzilgan bo‘lib, uning tarkibiga sadri a’zam, amin ad-davla, vazir, hakimboshi va shayxulislom kirardi. Davlat viloyatlarga bo‘lingan, ularni beklarbegi boshqarardi. Taxt vorisiga Ozarbayjon ham berilgan bo‘lib, uning qarorgohi Tabriz shahrida joylashgan…
-
XVI-XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Afg’oniston
Mustaqillik uchun kurashXVI asrdan boshlab afg‘onlar Eron safaviylariga qarshi uzoq yillar davomida kurash olib bordi. Asosiy savdo yo‘llarini 1649-yilda Eron safaviylari egallab oldi va bu holat 1709-yilgacha davom etdi. Eron bosib olgan hududlarida, bir tomondan, afg‘on qabilalarini bir-biriga gij-gijlash yo‘li bilan kuchsizlantirishga uringan. Ikkinchi tomondan esa qabilalar hukmdorlariga turli xil unvonlar va yer-mulklar berish evaziga…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Usmoniylar imperiyasi
Davlat tuzumiUsmoniylar imperiyasi so‘z yuritilayotgan davrda ham mutlaq monarxiya boshqaruviga ega bo‘lib, o‘rta asrlarga xos harbiy davlat belgilari to‘la saqlanib qoldi. Huquqi hech narsa bilan cheklanmagan sulton davlatni boshqarar edi. Aynan uning zulmga asoslangan hokimiyati va yangilikni qabul qilishga mutlaqo tayyor emasligi jamiyat taraqqiyoti yo‘lidagi asosiy g‘ovga aylandi. Aholining ruhoniylardan boshqa barcha davlat xizmatchilari sultonning…
-
XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Koreya
Koreyaning kuchsizlanishi1392-yili hokimiyatga kelgan Li sulolasi asoschisi Li Song (1392–1398) Koreyani, avvalgi sulola davrida atalgan “Koryo o‘rniga”, “Choson” deb atadi. Li Song davrida Koreyaning davlat tuzumi Min sulolasi davridagi Xitoy namunasida qaytadan tashkil qilindi. Ammo yangi davr boshlarida Koreya taraqqiyotda qo‘shni davlatlardan tobora ortda qolib bordi. Buning ichki sabablari XIV–XV asrlarda o‘rnatilgan yerga egalik qilishning…