Qit’adagi holatAholining katta qismi negroid irqiga mansub bo‘lgani uchun Afrika qit’asini qora qit’a deb ham atashadi. Afrika xalqlari XIX asrda ham ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyotning turli bosqichlarida yashagan. Chunonchi, Efiopiya, Misr, Tunis, Marokash, Sudan va Madagaskar kabi davlatlarda feodal monarxiyalari qaror topgan bo‘lsa, ba’zilarida hamon ibtidoiy jamoa tuzumi saqlanib qolgan. Qabilalarning turmush tarziga ko‘chmanchilik xos edi. Ularning…

Davlat tuzumiEron XIX asrda ham mutlaq monarxiya davlati edi. Davlat hukmdori shoh cheklanmagan huquqqa ega bo‘lgan. Butun hokimiyat uning qo‘lida to‘plangan. Shoh huzurida maxfiy kengash tuzilgan bo‘lib, uning tarkibiga sadri a’zam, amin ad-davla, vazir, hakimboshi va shayxulislom kirardi. Davlat viloyatlarga bo‘lingan, ularni beklarbegi boshqarardi. Taxt vorisiga Ozarbayjon ham berilgan bo‘lib, uning qarorgohi Tabriz shahrida joylashgan…

Mustaqillik uchun kurashXVI asrdan boshlab afg‘onlar Eron safaviylariga qarshi uzoq yillar davomida kurash olib bordi. Asosiy savdo yo‘llarini 1649-yilda Eron safaviylari egallab oldi va bu holat 1709-yilgacha davom etdi. Eron bosib olgan hududlarida, bir tomondan, afg‘on qabilalarini bir-biriga gij-gijlash yo‘li bilan kuchsizlantirishga uringan. Ikkinchi tomondan esa qabilalar hukmdorlariga turli xil unvonlar va yer-mulklar berish evaziga…

Davlat tuzumiUsmoniylar imperiyasi so‘z yuritilayotgan davrda ham mutlaq monarxiya boshqaruviga ega bo‘lib, o‘rta asrlarga xos harbiy davlat belgilari to‘la saqlanib qoldi. Huquqi hech narsa bilan cheklanmagan sulton davlatni boshqarar edi. Aynan uning zulmga asoslangan hokimiyati va yangilikni qabul qilishga mutlaqo tayyor emasligi jamiyat taraqqiyoti yo‘lidagi asosiy g‘ovga aylandi. Aholining ruhoniylardan boshqa barcha davlat xizmatchilari sultonning…

Koreyaning kuchsizlanishi1392-yili hokimiyatga kelgan Li sulolasi asoschisi Li Song (1392–1398) Koreyani, avvalgi sulola davrida atalgan “Koryo o‘rniga”, “Choson” deb atadi. Li Song davrida Koreyaning davlat tuzumi Min sulolasi davridagi Xitoy namunasida qaytadan tashkil qilindi. Ammo yangi davr boshlarida Koreya taraqqiyotda qo‘shni davlatlardan tobora ortda qolib bordi. Buning ichki sabablari XIV–XV asrlarda o‘rnatilgan yerga egalik qilishning…

Yaponiyaning kuch bilan “ochilishi”XVI asrdayoq Yaponiyada xristian dinining tarqalishi taqiqlangan edi. Hukmdorlar xristian dini yapon xalqi milliy an’analarini buzuvchi, xristian missionerlarini bosqinchilarning dastlabki guruhi deb hisoblagan. Shu tufayli XVII asrda Yaponiya hukmdorlari mamlakatni chet elliklar uchun yopib qo‘ydi va barcha yevropaliklarni davlat hududidan quvib yubordi. Syogun farmonida bunday deyilgan edi: “Shu davrdan boshlab Yaponiyaga chet…

Sin imperiyasining zaiflashuviSin sulolasi keng ko‘lamda bosqinchilik urushlari olib borgan. Biroq XVIII asr oxirlariga kelganda imperiyaning istilochilik qudrati zaiflashdi. Iqtisodiy turg‘unlik va mamlakat aholisining asosiy qismini tashkil etuvchi dehqonlarning qashshoqlashuvi qo‘zg‘olon ko‘tarilishiga olib keldi. Shu tariqa Xitoy ichki ziddiyatlar iskanjasida qoldi. Hukmron sulola umri tugayotgan tuzumni butun choralar bilan saqlab qolishga urindi. Hukmron tabaqalar siyosatiga…

Buyuk Britaniya mustamlakachilik tartibiBuyuk Britaniya hukmron tabaqalari yangi asrda ham Hindistonni butunlay o‘z mustamlakasiga aylantirish siyosatini davom ettirdi. Shu maqsadda hukumat “Hindiston ishlari bo‘yicha nazorat kengashi” tashkil etdi. Bu kengash Buyuk Britaniyaning Hindistondagi mustamlakachilik siyosatining yo‘nalishlarini belgilab berardi. Bundan tashqari, Buyuk Britaniya parlamenti Hindistonni boshqarish to‘g‘risida qonun qabul qildi. Unga ko‘ra, “Ost-Indiya” kompaniyasining Kalkutta shahridagi…