-
Qo‘qon xonligida iqtisodiy hayot
Qishloq xo‘jaligi Qo‘qon xonligida aholi sun’iy sug‘orish mahoratini mukammal egallagandi. Suvdan oqilona foydalanilardi. Xonlikda asosiy qishloq xo‘jaligi ekini bug‘doy bo‘lgan. Shuningdek, meva, sabzavot va poliz ekinlarining deyarli barcha turlari yetishtirilgan. Chorvachilikda makkajo‘xori va beda yetakchi o‘rinda turgan. Xonlikda paxtachilik ham alohida o‘rin egallagan. Farg‘ona vodiysining ko‘pgina dehqonlari paxtakor bo‘lib, paxtachilik yildan yilga rivojlana bordi. Rossiyaning…
-
XIX asrning birinchi yarmida Qo‘qon xonligining ijtimoiy-siyosiy ahvoli
Ichki vaziyatning keskinlashuvi Olimxon hokimiyatni markazlashtirish maqsadida ichki islohotlar ham o‘tkazdi. Diniy rahnamo unvoni hisoblangan ʻʻeshonʼʼni bekor qiladi. Kambag‘al va qalandarlarga yer maydonlari hamda chorva mollari berib, ularni mehnatga jalb qiladi. Ayrim diniy arboblarni imtihon qiladi va yolg‘onchiligi fosh qilinganlarni jazolaydi. Ayni paytda Olimxonning markazlashgan kuchli hokimiyat tuzish yo‘lidagi harakatlari ayrim qabila boshliqlarining undan noroziligini…
-
XVIII asming ikkinchi yarmi — XIX asr boshlarida Toshkent
Toshkent hokimligining tashkil topishi XVIII asrning ikkinchi yarmida Toshkent–Shayxontohur, Beshyog‘och, Ko‘kcha va Sebzor dahalariga bo‘lingan. Ularning har birini mustaqil hokim boshqargan. Bu davr Toshkent tarixida to‘rt hokimlik deb nom olgan. Shahar hokimlarining o‘zaro urushlaridan tinkasi qurigan va bu kurashda Yunusxo‘janing qo‘li baland kelayotganini ko‘rgan xalq boshqa hokimlarni mansabidan chetlatib, butun shaharga Yunusxo‘jani hokim qilib ko‘tardi.…
-
Qo‘qon xonligining tashkil topishi
Shohruhbiy — xonlik asoschisi Farg‘ona vodiysi Buxoro xonligi tasarrufida edi. XVIII asr boshlarida Buxoro asoschisi xonligi ichki kurashlar oqibatida zaiflashadi. Bunday vaziyatdan foydalangan jung‘orlar Farg‘ona vodiysiga tez-tez bostirib kirib, talon-toroj qila boshladi. Vaziyat ichki kuchlarni birlashishga, mustaqil davlat tuzishga undamoqda edi. Dastlab Chust yaqinidagi Chodak qishlog‘i xo‘jalar jamoasi o‘z mulklarini mustaqil deb e’lon qilishdi. Vodiydagi…
-
Fuqarolik jamiyati g‘oyasining rivojlanish tarixi
Mahalliy davlat hokimiyati organlariO‘zbekistonda demokratik huquqiy davlat barpo etish jarayonida ko‘plab vazifalar belgilangan edi. Eng muhim vazifalardan biri respublikada davlat hokimiyatining vakillik va fuqarolarning o‘zini o‘zi boshqarish organlarining yangi sharoitlarga mos keladigan tizimini yaratish edi. Hozirgi amalda bo‘lgan mahalliy vakillik organlari xalq deputatlari Sovetlari negizida tashkil qilingan. Biroq bular oldingi tizimdan demokratik mohiyati bilan tubdan…
-
O‘zbekiston Respublikasi mustaqilligining qo‘lga kiritilishi
“Mustaqillik Deklaratsiyasi”ning qabul qilinishi 1990-yil 20-iyun kuni O‘zbekiston SSR Oliy Kengashining II sessiyasida O‘zbekiston SSRning Mustaqillik Deklaratsiyasi qabul qilindi. “Mustaqillik Deklaratsiyasi”dagi “O‘zbekistonning kelajagi uchun tarixiy mas’uliyatni his etgan holda, xalqaro huquq qoidalariga, umumbashariy qadriyatlarga va demokratiya prinsiplariga asoslanib, O‘zbekiston SSRning davlat mustaqilligini e’lon qiladi” degan satrlar mustaqillik uchun tashlangan dastlabki qadamni anglatar edi. Ushbu Deklaratsiyaning…
-
Xiva xonligida shaharlar hayoti
Shaharlar hayotining umumiy manzarasi XVIII asr oxiriga kelib shaharlar hayotida uzoq davom etgan tushkunlik holati barham topdi. XVIII asrning ikkinchi yarmi–XIX asr boshlarida katta koʻlamdagi sug‘orish inshootlarining tiklanishi hamda yangilarining bunyod etilishi ishlab chiqaruvchi kuchlarning o‘sishiga asos bo‘ldi. Bu hodisa, o‘z navbatida, shaharlarda hunarmandchilik, ichki va tashqi savdoning o‘sishiga sabab bo‘ldi. Biroq bu o‘sishni Yevropa…
-
XVIII—XIX asrlarda qoraqalpoq adabiyoti ravnaqi
Qoraqalpoq yozma adabiyoti XVIII asrdan boshlab qoraqalpoq yozma adabiyoti shakllandi va rivojlana bordi. XVIII–XIX asrning birinchi yarmida qoraqalpoq adabiyotining ko‘zga ko‘ringan qator namoyandalari qalam tebratganlarkim, ularning nomlari bugungi kunda ham ardoqlanadi. Ulardan biri Jiyen Jirov (1730–1784) edi. U mashhur baxshi, hajvchi shoir sifatida kamol topdi. ʻʻHoy yigitlar, yigitlarʼʼ va ʻʻYuragimda ko‘p dog‘imʼʼ kabi qator she’rlarida…
-
Qoraqalpoq xalqi madaniyati
Turmush tarzi Qoraqalpoqlar uzoq yillar davomida ko‘chmanchilik turmush tarzidan o‘troqlikka o‘tish jarayonini boshidan kechirishdi. Aholining asosiy qismi o‘tov va paxsa uylardan iborat ovullarda yashardi. Keyinchalik qo‘rg‘on (qal’a) va shaharlar vujudga keladi. Qo‘rg‘onlarning to‘rt tomoni devor yoki baland tepalar bilan o‘rab olinardi. Qoraqalpoqlar bir necha urug‘lardan shakllangan bo‘lib, har urug‘ a’zosi o‘z urug‘ining mustahkamligini ta’minlashga intilardi.…
-
Qoraqalpoqlarning ijtimoiy-iqtisodiy hayoti
Ijtimoiy ahvol Qoraqalpoqlar ijtimoiy hayotida urug‘chilik, qabilachilik munosabatlari, aholining tabaqalarga bo‘linishi ancha kuchli edi. Har bir urug‘ yoki qabilaga biylar boshchilik qilardi. Harbiy qismlarni botirlar boshqarardi. Aholi orasida ruhoniylar, shayxlar, xo‘jalarning o‘rni ham katta edi. Ovul boshlang‘ich ma’muriy bo‘g‘in bo‘lib, ularning butun hayotiga Oqsoqollar kengashi rahbarlik qilardi. Shuningdek, qoraqalpoqlarda yuzboshi, mirobboshi, qozi, rais kabi ma’muriy…