Bo’lim: 3-bob. XIX asrning 70-yillarigacha bo‘lgan davrda Yevropa davlatlari

  • XIX asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Rossiya imperiyasi

    Iqtisodiy hayotning o‘ziga xos xususiyatlariChor Rossiyasida krepostnoylik tartiblari jamiyat taraqqiyotiga katta g‘ov bo‘lib qoldi. G‘arbiy Yevropa davlatlari va AQSHda mashinalashgan sanoat rivojlanayotgan bir davrda Rossiyada hamon manufakturalar ishlab chiqarishi hukmron edi. Qishloq xo‘jaligida esa hamon o‘rta asr krepostnoylik tartiblari hukm surardi va taraqqiyotning to‘sig‘iga aylangan edi. Samoderjaviye va krepostnoylikka qarshi kurash1812-yilgi Fransiya–Rossiya urushida erishilgan g‘alabadan…

  • XIX-asrning 70-yillarigacha bo’lgan davrda Germaniya va Italiya

    Germaniyada inqilobning sabablariGermaniya inqilobining asosiy sababi – o‘rta asr feodal tartiblarining kapitalistik taraqqiyotga to‘siq bo‘lib kelayotgani edi. Buning natijasida Germaniyada hamon siyosiy tarqoqlik hukm surardi. Natijada yagona umumiy bozor vujudga kelmadi. Sanoat va qishloq xo‘jaligi ishlab chiqarishi boshqa ilg‘or davlatlardan orqada qoldi. Zo‘ravonlikka asoslangan davlat apparati har qanday hurfikrni qatag‘on qilar edi. Bu omillar Germaniyada…

  • Fransiyada ikkinchi imperiyaning o’rnatilishi

    Iyul monarxiyasi1815-yilda hokimiyati qayta tiklangan Burbonlar sulolasining vakili Lyudovik XVIII Napoleon tarafdorlaridan o‘ch ola boshladi. Ko‘plab harbiylar otib tashlandi. Butun hokimiyat eski o‘rta asr feodal tuzumi tarafdorlari qo‘lida to‘plandi. Aholining atigi bir foizga yaqini saylov huquqiga ega bo‘ldi. Burjuaziya, hunarmandlar, ishchi va dehqonlarga saylov huquqi berilmadi. 1824-yilda Lyudovik XVIII vafot etdi. Taxtni ukasi Karl X…

  • Fransiyada birinchi imperiya va uning halokati

    Fransiyada Birinchi imperiya1799-yilgi davlat to‘ntarishidan so‘ng Fransiyaning Birinchi konsuliga aylangan Napoleon Bonapart endi yakkahokimlikka intila boshladi. Shuning uchun dastlab o‘zining umrbod konsul deb e’lon qilinishiga erishdi. 1804-yilda esa Senat uni “Fransuzlar imperatori Napoleon” deb e’lon qildi. Shu tariqa Fransiyada monarxiya qayta tiklandi. Biroq bu hukumat zodagonlarga emas, yirik burjuaziya, qo‘shin va davlat amaldorlariga tayanuvchi harbiy…

  • XIX asrining 70-yillarigacha bo’lgan davrda Buyuk Britaniya

    Sanoatning rivojlanishiBu davrda Buyuk Britaniyada sanoat gurkirab rivojlandi. Sanoatda to‘qimachilik, metallurgiya, mashinasozlik va konchilik yetakchi o‘rinni egalladi. Mashinalashgan ishlab chiqarish oqibatida 1816-yilda Buyuk Britaniyada mashinalar 150 ming odamning qo‘l mehnatiga teng ishni bajardi. Vaholanki, bu davrda Buyuk Britaniya aholisi 12 ming kishini tashkil etardi. XIX asr o‘rtalarida mashinasozlikda turli xil dastgoh (stanok)larning yaratilishi ishlab chiqarishda…

  • XVI-XVIII-asrlarda Eron

    Safaviylar sulolasi hukmronligining o‘rnatilishiXV asr oxirida Eron markaziy hokimiyatga bo‘ysunmaydigan bir qancha mustaqil hududlarga bo‘linib ketgan edi. Buning oqibatida o‘zaro ichki urushlar tobora avj oldi. Bu esa mamlakat taraqqiyotiga katta salbiy ta’sir ko‘rsata boshladi. Oqibatda mamlakat zaiflashdi. Eronning zaiflashuvi Turkiya bosqini xavfini tobora kuchaytirib bordi. Bu ikki omil Eronni yagona davlatga birlashtirishni hayotiy zaruratga aylantirib…