Bo’lim: IX boʻlim. Mustamlaka sharoitida Turkistonda madaniy hayot

  • Xulosa

    XVIII asrda uch xonlikdagi o‘zaro urushlar, ichki nizolar va parokandalik yurtimizni egallash uchun istilochilarga qulay zamin yaratdi. Natijada XIX asrning ikkinchi yarmida Rossiya imperiyasi Turkiston xalqlarini mustamlaka asoratiga soldi. Podsho hukumati o‘lkani siyosiy-hududiy jihatdan zabt etibgina qolmay, balki erksevar, zahmatkash xalqini ma’naviy-ruhiy bo‘ysundirishga harakat qildi. Podsho hukumati tomonidan joriy qilingan siyosiy tuzum o‘lkada mustamlakachilik hukmronligini…

  • Me’morchilik va tasviriy san’at

    XIX asr oxiri–XX asr boshlarida Turkistondagi yalpi iqtisodiy tanazzul, o‘zaro urushlar, Xiva xonligi va Buxoro amirligining isyonchi guruhlarga qarshi kurashi, shuningdek, Rossiya imperiyasining harbiy yurishlari nafaqat siyosiy va iqtisodiy, balki madaniy taraqqiyotga ham salbiy ta’sir ko‘rsatdi. Uning oqibatlari kelgusidagi o‘lka taraqqiyotida og‘ir asoratlar qoldirdi. Bu asorat izlari o‘zbek me’morchiligini ham chetlab o‘tmadi. Shunday bo‘lsa-da, bu…

  • Teatr va musiqa san’ati

    Turkistonda xalq teatri Qadimiy san’at turlaridan eng sevimlisi hisoblangan xalq teatrining Buxoro amirligi, Xiva va Qo‘qon xonliklarida o‘ziga xos ko‘rinishlari mavjud edi.Jumladan, Buxoro amirligida masxaraboz, qo‘g‘irchoqboz, raqqos kabi san’at yo‘nalishlarining uyushmalari vujudga kelgan edi. Xorazm an’anaviy teatrida esa ikki turkum tomoshalar — kulgili va xatarli o‘yin turlari yaxshi shakllandi.Xalq teatri shakl jihatidan rang-barang va boy…

  • Turkistonda ilm-fan taraqqiyoti

    Tarix fanidagi yutuqlar XIX asr oxiri–XX asr boshlarida ilm-fan sohasida katta muvaffaqiyatlarga erishildi. Bu muvaffaqiyatlarga erishishda jadidlarning o‘rni katta bo‘ldi.Ular tarbiyaviy maqsadlarda tarix sohasidagi tadqiqotlarni rivojlantira boshlashdi. Jadidlar tarixni xonlar, sultonlar va amirlar almashinuvi sifatida tasvirlash o‘rniga xalq tarixning haqiqiy bunyodkori ekanini o‘quvchilarga tanishtira boshlashdi. Tarixchi va jurnalist Mulla Olim Maxdum hoji ʻʻTarixi Turkistonʼʼ (Turkiston…

  • Ta’lim tizimi. Matbuot

    Аn’аnаviy tа’lim muаssаsаlаri XIX asrning ikkinchi yarmi va XX asrning boshlarida Turkiston o‘lkasida uzoq tarixiy davr mobaynida shakllanib rivojlangan ta’lim tizimi davom etdi. XIX asrning o‘rtalaridan boshlangan istilochilik yurishlari natijasida mustamlakaga aylangan Turkistonda mahalliy aholining an’anaviy ta’lim tizimida o‘zgarishlar yuz bera boshladi. O‘lkaning boshqa sohalari singari ta’lim tizimida ham mustamlakachi hukumatning manfaatlarini aks ettiruvchi siyosat…