Bo’lim: IV boʻlim. XIX asr oxirida Turkistondagi milliy-ozodlik harakatlari

  • Milliy-ozodlik harakatlarining ahamiyati

    XIX asr oxiridagi qo‘zg‘olonlarning umumiy xususiyatlari XIX asrning ikkinchi yarmidagi milliy-ozodlik harakatlari Turkiston o‘lkasining podsho hukumati tomonidan istilochilik yo‘li bilan bosib olinganini yana bir karra isbotladi. Istilo qilingan hududlar imperiyaning tarkibiga mustamlaka sifatida kiritilib, bu yerlarda imperiyaning siyosiy, iqtisodiy va geopolitik manfaatlarini birinchi o‘ringa qo‘ydi. O‘lka arzon xomashyo bazasiga, Rossiyada tayyorlangan mahsulotlar uchun tayyor bozorga,…

  • Andijon qo‘zg‘oloni

    Qo‘zg‘olonning sabablari. XIX asrning ikkinchi yarmida Turkistonda Rossiya imperiyasi o‘rnatgan mustamlakachilik tuzumi mahalliy aholini siyosiy huquqlardan mahrum etdi, milliy, diniy qadriyatlarini tahqirladi, iqtisodini esa imperiya maqsadlariga bo‘ysundirib, xalqning turmushi, moddiy ahvolini yomonlashtirib, qashshoqlanishiga olib keldi. 1886-yilgi ʻʻTurkiston o‘lkasini idora qilish to‘g‘risidagi Nizomʼʼga ko‘ra o‘lkada mustamlaka siyosati qonun hujjatlari asosida mustahkamlab qo‘yildi. Buning natijasida o‘lka aholisiga…

  • Toshkentda “Vabo isyoni”

    Qo‘zg‘оlоnning bоshlаnish sаbаblаri 1892-yilning mart oyida Afg‘onistonda vabo kasalligi tarqaldi. Bahor faslining oxirlariga kelib bu kasallik Samarqand viloyatining Jizzax uyezdida, 7-iyunda esa Toshkentda ham qayd qilindi. Toshkent shahar ma’muriyati kasallikka qarshi tadbirlar qatorida shahardagi 12 ta qabristonni yopib qo‘ydi. Shu kasallikdan vafot etgan kishilar uchun shahardan chekka joyda maxsus qabristonlar ochish va’da qilindi. Lekin amalda…

  • Turkistonda milliy-ozodlik harakatlarining boshlanishi va uning sabablari

    Mustаmlаkаchilik jаbr-zulmining kuchаyishi Rossiya imperiyasi Turkiston o‘lkasini bosib olgach, mahalliy aholining milliy davlatchilik, ozodlik tuyg‘ularini so‘ndirishni asosiy vazifa deb hisoblagan.Bu vazifani amalga oshirmay turib, o‘z hukmronligini osongina saqlab bo‘lmasligini podsho hukumati yaxshi bilardi. Har qanday mustamlakachi davlat harbiy va bosqinchilik yo‘li bilan bosib olgan hududning boyliklaridan o‘z manfaati yo‘lida foydalanishga harakat qiladi. Turkistonda ham xuddi…