-
M a’naviy-ma’rifiy, madaniy hayot
Ma’naviy-ma’rifiy, madaniy hayot Ashtarxoniylar davrida avj olgan ichki ziddiyatlar, tinimsiz urushlar, siyosiy parokandalik ma’naviy-ma’rifiy, madaniy hayotga salbiy ta’sir etdi. Biroq bunday murakkab siyosiy vaziyat maorif, ilm-fan, madaniyat rivojini to‘xtatib qo‘ya olmagan. Maktab va madrasa ta’limi XVII–XVIII asrlarda shahar va qishloqlarda ko‘plab maktab (maktabxona) faoliyat ko‘rsatgan. O‘g‘il va qiz bolalar alohida-alohida maktablarda o‘qitilgan. O‘g‘il bolalar maktabi…
-
Ashtarxoniylar davrida ijtimoiy-iqtisodiy hayot
Davlat boshqaruvi Ashtarxoniylar davrida davlat tizimi va boshqaruvi o‘z tuzilishi, mohiyati jihatidan shayboniylar davridagidan deyarli farq qilmas edi. Davlatning ichki va tashqi siyosatiga doir masalalar rasman oliy hokimiyat boshlig‘i — Xon ixtiyori bilan hal qilinardi. Markaziy va mahalliy hokimiyat boshqaruvida ham shayboniylar davrida amalda bo‘lgan lavozimlar saqlanib qolgan (6-§ ga qarang). Shunday bo‘lsa-da, ayrim o‘zgarishlar…
-
XVIII asrning birinchi yarmida Buxoroxonligida siyosiy tarqoqlikning kuchayishiva uning oqibatlari
Buxoro xonligi Ubaydullaxon II davrida 1702-yili Subhonqulixon vafot etgach, toj-u taxtni uning o‘g‘li Ubaydullaxon II (1702–1711) egallaydi. Ubaydullaxon II goh isyonkor qabilalarga qarshi, goh bo‘ysunmas mahalliy hukmdorlarga, goh davlat sarhadlariga bostirib kirgan ko‘chmanchilarga qarshi urush olib borishga majbur bo‘ldi. Ubaydullaxonning asosiy maqsadi siyosiy tarqoqlikni tugatishdan iborat edi. U ana shu maqsad yo‘lida harakat qildi. Dastlab…
-
Ashtarxoniylarning hokimiyat tepasiga kelishi
Buxoroda hokimiyatning ashtarxoniylarga o‘tishi Shayboniylarga amakivachcha ashtarxoniylar Jo‘jixon naslidan XIV asrning 80-yillaridan boshlab Ashtarxon xonligida (Hoji Tarxon, Astraxan) hukmronlik qilganlar. Ruslar bu xonlikning nomini Astraxan deb ataganlar. 1556-yilda Astraxanni Rossiya bosib olgach, Ashtarxonning sobiq hukmdori Yormuhammadxon oila a’zolari va qarindosh-urug‘i bilan Buxoroga keladi.Ularni Buxoro xoni Iskandarxon (Abdullaxon II ning otasi) izzat-ikrom bilan kutib oladi. Iskandarxon…