Bo’lim: III boʻlim. Rossiya imperiyasing Turkistondagi mustamlakachilik siyosati

  • XIX asrning ikkinchi yarmi – XX asrning boshlarida Turkistonda ijtimoiyiqtisodiy ahvol

    Mustamlaka tartibotining kuchaytirilishi Turkiston o‘lkasida mustamlaka tartiboti harbiy kuch va keng tarmoqlangan politsiya tizimiga asoslangandi. Bu vaqtgacha mustamlakachilik urushlari olib borish uchun saqlab turilgan harbiy qismlardan endi podsho ma’muriyati tomonidan o‘rnatilgan mustamlaka tartiblarini himoya qilish quroli sifatida foydalanadigan bo‘ldi. O‘rta Osiyoga temiryo‘llarning o‘tkazilishi Rossiya iqtisodiyoti uchun katta amaliy ahamiyatga ega bo‘lish bilan birga harbiy-strategik maqsadlarni…

  • Turkistonda sud tizimi va harbiy politsiya tartibotining o‘rnatilishi

    Sudlov tizimining mustamlaka manfaatlariga moslashtirilishi Turkiston o‘lkasida imperiya manfaatlarini himoya qilishga qaratilgan tadbirlardan yana biri bu sud tizimi bo‘lgan. Xonlik davrida qozilarning chiqargan qaroridan norozi bo‘lganlar qozikalonga murojaat qilgan. Qozilar qat’iy belgilangan uchastkaga ega bo‘lishmagan; har bir da’vogar o‘zi ishongan qoziga murojaat qilgan. Qozi sud majlisi boshlanishidan oldin tomonlarga kelishib olishni taklif etgan. Bu taklifdan…

  • Turkiston o‘lkasida Rossiya imperiyasining yer-suv siyosati

    Qishloq xo‘jaligidagi o‘zgarishlar O‘rta Osiyo iqtisodiyotida qishloq xo‘jaligi yetakchi o‘rin tutgan.Rossiya imperiyasi agrar hudud hisoblangan Turkiston o‘lkasida yer-suvdan foydalanishni to‘liq o‘z nazoratiga olish va ulardan olinadigan soliqlarning o‘z vaqtida to‘planishidan manfaatdor edi.Jumladan, yerga egalik qilish va undan foydalanish tartiblariga e’tibor qaratilgan.Agrar masala nafaqat iqtisodiy, balki siyosiy ahamiyatga ham ega bo‘lgan.Yerga egalik qilish tartiblarini nazorat qilish…

  • Turkiston general-gubernatorligining siyosiy-ma’muriy boshqaruv tizimi

    Boshqaruvning mustamlakachilik tartiblari Bosib olingan hududlarda imperiya hukmronligini o‘rnatish, mustahkam o‘rnashib olish, istilo qilingan joylarni qo‘ldan chiqarmaslik uchun, eng avvalo, mustamlakachilar o‘zlariga mos boshqaruv tartiblarini ishlab chiqishi va uni o‘lkada joriy qilishi kerak edi. Mustamlakachilik siyosatining to‘liq amalga oshirilishida boshqaruv tartiblari asosiy tayanch hisoblangan. Boshqaruv tartiblari istilochilik yurishlari bilan birga turli ko‘rinishlarda tashkil qilinib, tajriba-sinovlardan…